(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 012

॥ శ్రీః ॥
6.12. అధ్యాయః 012
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
క్రౌంచదిద్వీపవర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-12-0x(3984)(39067)
ఉత్తరేషు చ కౌరవ్య ద్వీపేషు శ్రూయతే కథా।
ఏవం తత్ర మహారాజ బ్రువతశ్చ నిబోధ మే ॥ 6-12-1(39068)
ఘృతతోయః సముద్రోఽత్ర దధిమండోదకోఽపరః ।
సురోదః సాగరశ్చైవ తథాన్యో జలసాగరః ॥ 6-12-2(39069)
పరస్పరేణ ద్విగుణాః సర్వే ద్వీపా నరాధిప ।
పర్వతాశ్చ మహారాజ సముద్రైః పరివారితాః ॥ 6-12-3(39070)
గౌరస్తు మధ్యమే ద్వీపే గిరిర్మానఃశిలో మహాన్ ।
పర్వతః పశ్చిమే కృష్ణో నారాయణసఖో నృప ॥ 6-12-4(39071)
తత్ర రత్నాని దివ్యాని స్వయం రక్షతి కేశవః ।
ప్రసన్నశ్చాభవత్తత్ర ప్రజానాం వ్యదధత్సుఖం ॥ 6-12-5(39072)
కుశస్తంబః కుశద్వీపే మధ్యే జనపదైః సహ ।
సంపూజ్యతే శాల్మలిశ్చ ద్వీపే శాల్మలికే నృప ॥ 6-12-6(39073)
క్రౌంచద్వీపే మహాక్రౌంచో గిరీ రత్నచయాకరః ।
సంపూజ్యతే మహారాజ చాతుర్వర్ణ్యేన నిత్యదా ॥ 6-12-7(39074)
గోమంతః పర్వతో రాజన్సుమహాన్సర్వధాతుమాన్ ।
యత్ర నిత్యం నివసతి శ్రీమాన్కమలలోచనః ॥ 6-12-8(39075)
మోక్షిభిః సంస్తుతో నిత్యం ప్రభుర్నారాయణో హరిః ।
కుశద్వీపే తు రాజేంద్ర పర్వతో విద్రుమైశ్చితః ॥ 6-12-9(39076)
సునామా నామ దుర్ధర్షో ద్వితీయో హేమపర్వతః ।
ద్యుతిమాన్నామ కౌరవ్య తృతీయః కుముదో గిరిః ॥ 6-12-10(39077)
చతుర్థః పుష్పవాన్నామ పంచమస్తు కుశేశయః ।
షష్ఠో హరిగిరిర్నామ షడేతే పర్వతోత్తమాః ॥ 6-12-11(39078)
తేషామంతరవిష్కంభో ద్విగుణః సర్వభాగశః ।
ఔద్భిదం ప్రథమం వర్షం ద్వితీయం వేణుమండలం ॥ 6-12-12(39079)
తృతీయం సురథాకారం చతుర్థం కంబలం స్మృతం ।
ధృతిమత్పంచమం వర్షం షష్ఠం ప్రభాకరం ॥ 6-12-13(39080)
సప్తమం కాపిలం వర్షం సప్తైతే వర్షలంభకాః ।
ఏతేషు దేవగంధర్వాః ప్రజాశ్చ జగతీశ్వర ॥ 6-12-14(39081)
విహరంతే రమంతే చ న తేషు ంరియతే జనః।
న తేషు దస్యవః సంతి ంలేచ్ఛజాత్యోపి వా నృప ॥ 6-12-15(39082)
గౌరప్రాయో జనః సర్వః సుకుమారశ్చ పార్థివ ।
అవశిష్టేషు సర్వేషు వక్ష్యామి మనుజేశ్వర ॥ 6-12-16(39083)
యథాశ్రుతం మహారాజ తదవ్యగ్రమనాః శ్రృణు ।
క్రౌంచద్వీపే మహారా క్రౌంచో నామ మహాగిరిః ॥ 6-12-17(39084)
క్రౌంచాత్పరో వామనకో వామనాదంధకారకః।
అంధకారాత్పరో రాజన్మైనాకః పర్వతోత్తమః । 6-12-18(39085)
మైనాకాత్పరతో రాదన్గోవిందో గిరిరుత్తమః ।
గోవిందాత్పరతో రాజన్నిబిడో నామ పర్వతః ॥ 6-12-19(39086)
పరస్తు ద్విగుణస్తేషాం విష్కంభో వంశవర్ధన ।
దేశాంస్తత్ర ప్రవక్ష్యామి తన్మే నిగదతః శ్రృణు ॥ 6-12-20(39087)
క్రోంచస్య కుశలో దేశో వామనస్య మనోనుగః।
మనోనుగాత్పరశ్చోష్ణో దేశః కురుకులోద్వహ ॥ 6-12-21(39088)
ఉష్ణాత్పరః ప్రావరకః ప్రావారాదంధకారకః।
అంధకారకదేశాత్తు మునిదేశః పరః స్మృతః ॥ 6-12-22(39089)
మునిదేశాత్పరశ్చైవ ప్రోచ్యతే దుందుభిస్వనః।
సిద్ధచారణసంకీర్ణో గౌరప్రాయో జనాధిప ॥ 6-12-23(39090)
ఏతే దేశా మహారాజ దేవగంధర్వసేవితాః ।
పుష్కరే పుష్కరో నామ పర్వతో మణిరత్నవాన్ ॥ 6-12-24(39091)
తత్ర నిత్యం ప్రభవతి స్వయం దేవః ప్రజాపతిః ।
తం పర్యుపాసతే నిత్యం దేవాః సర్వే మహర్షయః ॥ 6-12-25(39092)
వాగ్భిర్మనోనుకూలాభిః పూజయంతో జనాధిప।
జంబూద్వీపాత్ప్రవర్తంతే రత్నాని వివిధాన్యుత ॥ 6-12-26(39093)
ద్వీపేషు తేషు సర్వేషు ప్రజానాం కురుసత్తమ।
బ్రహ్మచర్యేణ సత్యేన ప్రజానాం హి దమేన చ ॥ 6-12-27(39094)
ఆరోగ్యాయుఃప్రమాణాభ్యాం ద్విగుణం ద్విగుణం తతః।
ఏకో జనపదో రాజంద్వీపేష్వేతేషు భారత।
ఉక్తా జనపదా యేషు ధర్మశ్చైకః ప్రదృశ్యతే ॥ 6-12-28(39095)
ఈశ్వరో దండముద్యంయ స్వయమేవ ప్రజాపతిః ।
ద్వీపానేతాన్మహారాజ రక్షంస్తిష్ఠతి నిత్యదా ॥ 6-12-29(39096)
స రాజా స శివో రాజన్స పితా ప్రతితామహః ।
గోపాయతి నరశ్రేష్ఠ ప్రజాః సజడపండితాః ॥ 6-12-30(39097)
భోజనం చాత్ర కౌరవ్య ప్రజాః స్వయముపస్థితం ।
సిద్ధమేవ మహాబాహో తద్ధి భుంజంతి నిత్యదా ॥ 6-12-31(39098)
తతః పరం సమా నామ దృశ్యతే లోకసంస్థితిః।
చతురశ్ర మహారాజ త్రయస్త్రింశత్తు మండలం ॥ 6-12-32(39099)
తత్ర తిష్ఠంతి కౌరవ్య చత్వారో లోకసంమతాః।
దిగ్గజా భరతశ్రేష్ఠ వామనైరావతాదయః ॥ 6-12-33(39100)
సుప్రతీకస్తదా రాజన్ప్రభిన్నకరటాముఖః।
తస్యాహం పరిమాణం తు న సంఖ్యాతుమిహోత్సహే ॥ 6-12-34(39101)
అసంఖ్యాతః స నిత్యం హి తిర్యగూర్ధ్వమధస్తథా ।
తత్ర వై వాయవో వాంతి దిగ్భ్యః సర్వాభ్య ఏవ హి ॥ 6-12-35(39102)
అసంబద్ధా మహారాజ తాన్నిగృహ్ణంతి తే గజాః ।
పుష్కరైః పద్మసంకాశైర్వికసద్భిర్మహాప్రభైః ॥ 6-12-36(39103)
శతధా పునరేవాశు తే తాన్ముంచంతి నిత్యశః ।
శ్వసద్భిర్ముచ్యమానాస్తు దిగ్గజైరిహ మారుతాః ।
ఆగచ్ఛంతి మహారాజ తతస్తిష్ఠంతి వై ప్రజాః ॥ 6-12-37(39104)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-12-38x(3985)
పరో వై విస్తరోఽత్యర్థం త్వయా సంజయ కీర్తితః।
దర్శితం ద్వీపసంస్థానముత్తరం బ్రూహి సంజయ ॥ 6-12-38(39105)
సంజయ ఉవాచ। 6-12-39x(3986)
ఉక్తా ద్వీపా మహారాజ గ్రహం వై శృణు తత్త్వతః ।
స్వర్భానోః కౌరవశ్రేష్ఠ యావదేవ ప్రమాణతః ॥ 6-12-39(39106)
పరిమండలో మహారాజ స్వర్భానుః శ్రూయతే గ్రహః ।
యోజనానాం సహస్రాణి విష్కంభో ద్వాదశాస్య వై ॥ 6-12-40(39107)
పరిణాహేన షట్త్రింశద్విపులత్వేన చానఘ ।
షష్టిమాహుః శతాన్యస్య బుధాః పౌరాణికాస్తథా ॥ 6-12-41(39108)
చంద్రమాస్తు సహస్రాణి రాజన్నేకాదశ స్మృతః ।
విష్కంభేణ కురుశ్రేష్ఠ త్రయస్త్రింశత్తు మండలం ॥ 6-12-42(39109)
ఏకోనషష్టివిష్కంభం శీతరశ్మేర్మహాత్మనః ॥ 6-12-43(39110)
సూర్యస్త్వష్టౌ సహస్రాణి ద్వే చాన్యే కురునందన।
విష్కంభేణ తతో రాజన్మండలం త్రింశతా సమం ॥ 6-12-44(39111)
అష్టపంచాశతం రాజన్విపులత్వేన చానఘ।
శ్రూయతే పరమోదారః పతగోఽసౌ విభావసుః ॥ 6-12-45(39112)
ఏతత్ప్రమాణమర్కస్య నిర్దిష్టమిహ భారత ।
స రాహుశ్ఛాదయత్యేతౌ యథాకాలం మహాత్తయా ॥ 6-12-46(39113)
చంద్రాదిత్యౌ మహారాజ సంక్షేపోఽయముదాహృతః ।
ఇత్యేతత్తే మహారాజ పృచ్ఛతః శాస్త్రచక్షుషా ॥ 6-12-47(39114)
సర్వముక్తం యథాతత్త్వం తస్మాచ్ఛమమవాప్నుహి ।
యథోద్దిష్టం మయా ప్రోక్తం సనిర్మాణమిదం జగత్ ॥ 6-12-48(39115)
తస్మాదాశ్వస కౌరవ్య పుత్రం దుర్యోధనం ప్రతి।
శ్రుత్వేదం భరతశ్రేష్ఠ భూమిపర్వ మనోనుగం ॥ 6-12-49(39116)
శ్రీమాన్భవతి రాజన్యః సిద్ధార్థః సాధుసంమతః ।
ఆయుర్బలం చ కీర్తిశ్చ తస్య తేజశ్చ వర్ధతే ॥ 6-12-50(39117)
యః శృణోతి మహీపాల పర్వణీదం యతవ్రతః ।
ప్రీయంతే పితరస్తస్య తథైవ చ పితామహాః ॥ 6-12-51(39118)
ఇదం తు భారతం వర్షం యత్ర వర్తామహే వయం।
పూర్వైః ప్రవర్తితం పుణ్యం తత్సర్వం శ్రుతవానసి ॥ ॥ 6-12-52(39119)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భూమిపర్వణి ద్వాదశోఽధ్యాయః ॥ ॥ సమాప్తమిదం భూమిపర్వ ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes
6-12-4 మానఃశిలో మనఃశిలామయః ॥
6-12-34 తస్య గజచతుష్టయస్య పృథివ్యా ఆశ్రయభూతస్య ।
తత్కస్యోపరివర్తతే ఇతి దుర్వచం। తేన ఈశ్వరశక్త్యైవ దిగ్గజా ధ్రియంత ఇతి భావః ॥
6-12-36 పుష్కరైః శుండాగ్రైః ॥
6-12-39 ఉత్తరం సూర్యేందురాహుప్రమాణం ॥
6-12-41 పరిణాహేన పరిధినా షట్త్రింశత్సహస్రాణి విపులత్వేన తతోఽప్యాధిక్యేన ॥
6-12-42 షష్టిర్యోజనాని పరిణాహ ఏవేత్యర్థః ॥
6-12-45 పతగః శీఘ్రగః । విభావసుః సూర్యః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.